سلولهای بنیادی (Stem Cells) نوعی سلولهای خاص در بدن هستند که توانایی تبدیل به انواع مختلف سلولهای بدن را دارند. این سلولها در مرحلهای خاص از رشد خود، قابلیت تمایز به سلولهای تخصصی مانند سلولهای عصبی، ماهیچهای، یا خونی را پیدا میکنند و همین ویژگی، آنها را به ابزاری ارزشمند در علم پزشکی تبدیل کرده است.
دو نوع اصلی سلول بنیادی وجود دارد: سلولهای بنیادی جنینی و سلولهای بنیادی بالغ. سلولهای جنینی از قابلیت تقسیم و تمایز بسیار بالایی برخوردارند، اما کاربرد آنها با مسائل اخلاقی همراه است. سلولهای بنیادی بالغ که در بافتهای بزرگسال مانند مغز استخوان یا پوست یافت میشوند، توانایی کمتری در تبدیل به سلولهای دیگر دارند، ولی از لحاظ کاربرد پزشکی امنتر و اخلاقیتر محسوب میشوند.
از مهمترین کاربردهای سلولهای بنیادی، درمان بیماریهایی مانند سرطان خون (با پیوند مغز استخوان)، بازسازی بافتهای آسیبدیده، درمان سوختگیها، و حتی امکان بازسازی اعضای بدن در آینده است. دانشمندان همچنین در حال تحقیق برای استفاده از این سلولها در درمان بیماریهایی چون دیابت، آلزایمر، پارکینسون و نارسایی قلبی هستند.
با وجود پیشرفتهای چشمگیر، چالشهایی مانند هزینه بالا، خطر رد پیوند، و پیچیدگی فنی در انتقال سلولهای بنیادی به بیمار باقی مانده است. در عین حال، آیندهی این علم بسیار امیدبخش است و میتواند انقلابی در پزشکی بازساختی ایجاد کند.
