تمدن به مجموعهای از پیشرفتها و دستاوردهای فرهنگی، علمی، اجتماعی و فنی یک جامعه بشری در طول زمان اطلاق میشود. این واژه اغلب به نظامهایی اطلاق میگردد که دارای ساختارهای پیچیده مانند شهرسازی، خط نوشتاری، قانونگذاری، نهادهای دولتی و تقسیم کار مشخص هستند.
تمدنها معمولاً بر پایهی نوعی نظم اجتماعی و سیاسی بنا میشوند و دارای ویژگیهایی چون زبان مشترک، دین، هنر، معماری، فناوری و نظام آموزشی هستند. نمونههایی از تمدنهای باستانی عبارتند از: تمدن بینالنهرین، مصر باستان، هند، چین و تمدن ایران باستان.
فرآیند شکلگیری تمدن از زندگی ابتدایی انسانی آغاز شده و در طول زمان با اختراعات و اکتشافات مختلف رشد یافته است. پدیدههایی چون کشاورزی، ابزارسازی، اختراع چرخ، و نوشتار از ارکان مهم ایجاد تمدن به شمار میآیند.
امروزه مطالعات تمدنی، تلاش میکنند تا چرایی رشد یا افول تمدنها را بررسی کرده و از تجربههای گذشته برای درک بهتر آینده بشریت بهره ببرند. تمدنها همچنان پویا هستند و در تعامل با یکدیگر تغییر میکنند.
